Khi chọn nơi học cờ vua, một trong những câu hỏi đầu tiên là: học nhóm hay học riêng? Lớp nhóm có bạn bè, có không khí vui, thường chi phí thấp hơn. Học riêng (một thầy một trò) tập trung hơn, sửa lỗi sát hơn. Không có hình thức nào tốt hơn tuyệt đối; mỗi hình thức hợp với một người học và một giai đoạn.
Bài này so sánh hai hình thức, chỉ ra chúng hợp với ai, dấu hiệu nên chuyển từ hình thức này sang hình thức kia, và cách kết hợp cả hai. Chi tiết về học riêng có trong bài học 1 kèm 1.
Học nhóm: ưu và nhược
Ưu điểm
- Có bạn cùng chơi: người học được chơi nhiều ván với những người cùng trình độ, điều rất quan trọng để tiến bộ.
- Không khí vui: đặc biệt với trẻ em, học cùng bạn giúp duy trì hứng thú.
- Học từ lỗi của người khác: khi giáo viên phân tích ván của một bạn, cả lớp cùng học.
- Rèn tinh thần thi đấu: làm quen với việc thắng thua, bắt tay, tôn trọng đối thủ.
- Chi phí mỗi buổi thường thấp hơn so với học riêng.
Nhược điểm
- Ít thời gian riêng với giáo viên: mỗi người chỉ được chú ý một phần.
- Tốc độ chung: người học nhanh có thể thấy chậm, người học chậm có thể thấy vội.
- Chênh lệch trình độ: nếu lớp không chia nhóm tốt, người mạnh chán, người yếu nản.
- Dễ bị phân tâm, nhất là với trẻ nhỏ.
Học riêng: ưu và nhược
Ưu điểm
- Tập trung hoàn toàn vào người học: giáo viên thấy mọi lỗi, sửa ngay.
- Nội dung theo nhu cầu: có thể đi sâu vào điểm yếu cụ thể, như tàn cuộc hay khai cuộc.
- Tốc độ linh hoạt: nhanh chậm tuỳ người học.
- Phân tích ván cá nhân: giáo viên xem lại ván của người học, chỉ ra thói quen xấu.
Nhược điểm
- Chi phí mỗi buổi thường cao hơn.
- Ít cơ hội chơi với người khác: chơi với thầy khác chơi với bạn cùng trình độ.
- Có thể áp lực hơn, nhất là với trẻ nhỏ.
- Phụ thuộc nhiều vào một giáo viên: nếu không hợp, hiệu quả giảm nhiều.
Bảng so sánh nhanh
| Học nhóm | Học riêng | |
|---|---|---|
| Không khí | Vui, có bạn | Tập trung, yên tĩnh |
| Chơi thực tế | Nhiều | Ít |
| Sửa lỗi cá nhân | Ít | Nhiều |
| Tốc độ | Theo lớp | Theo người học |
| Chi phí mỗi buổi | Thường thấp hơn | Thường cao hơn |
| Hợp nhất với | Người mới, trẻ nhỏ | Người có mục tiêu cụ thể |
Hợp với ai
Học nhóm thường hợp với
- Trẻ mới bắt đầu, cần niềm vui và bạn bè.
- Người lớn chơi cờ vì sở thích, muốn có cộng đồng.
- Người học tự giác ở nhà, chỉ cần lớp để chơi và nghe giảng.
Học riêng thường hợp với
- Người có mục tiêu thi đấu rõ ràng, cần chuẩn bị cụ thể.
- Người học đã chững lại ở một trình độ, cần phân tích sâu điểm yếu.
- Người có lịch bận, cần buổi học linh hoạt về thời gian.
- Trẻ ngại môi trường đông người, học tốt hơn khi yên tĩnh.
Dấu hiệu nên chuyển hình thức
Từ nhóm sang riêng (hoặc thêm buổi riêng)
- Người học tiến bộ nhanh hơn hẳn cả lớp và thấy chán.
- Người học bị chững lại nhiều tháng dù chăm chỉ.
- Người học chuẩn bị cho một giải quan trọng.
Từ riêng sang nhóm (hoặc thêm lớp nhóm)
- Người học ít có cơ hội chơi ván thực tế.
- Người học (nhất là trẻ) mất hứng vì học một mình.
- Người học cần rèn tâm lý thi đấu với nhiều đối thủ khác nhau.
Kết hợp cả hai
Nhiều người học tiến bộ tốt nhất khi kết hợp:
- Lớp nhóm hằng tuần để chơi, giao lưu và học kiến thức chung.
- Buổi riêng định kỳ, ví dụ một hai lần mỗi tháng, để phân tích ván và sửa lỗi cá nhân.
Cách này giữ được cả niềm vui của lớp nhóm lẫn sự sâu sát của học riêng, với chi phí hợp lý hơn học riêng hoàn toàn.
Câu hỏi nên hỏi trước khi chọn
- Lớp nhóm có bao nhiêu học viên? Nhóm nhỏ thường hiệu quả hơn nhóm quá đông.
- Lớp có chia theo trình độ không? Xem chia nhóm trình độ.
- Giáo viên dạy riêng có kinh nghiệm với trình độ và độ tuổi của người học không?
- Có buổi học thử không?
Các câu hỏi khác có trong bài câu hỏi khi đi xem lớp.
Những lỗi hay gặp khi chọn
Chọn học riêng cho trẻ mới bắt đầu chỉ vì nghĩ "riêng thì tốt hơn". Trẻ có thể mất niềm vui chơi cùng bạn.
Ở mãi lớp nhóm khi đã chững lại. Không có ai phân tích điểm yếu cụ thể.
Học riêng mà không bao giờ chơi với người khác. Thiếu kinh nghiệm thực chiến.
Chọn theo giá mà không xem chất lượng. Lớp rẻ mà quá đông, hay học riêng đắt mà giáo viên không hợp, đều kém hiệu quả.
Học online có khác không?
Cả hai hình thức đều có bản online. Lớp nhóm online tiện về thời gian nhưng khó giữ tập trung với trẻ nhỏ. Học riêng online thường hiệu quả hơn vì giáo viên và học viên cùng nhìn một bàn cờ trên màn hình, dễ phân tích ván. Xem học online với huấn luyện viên.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mới học nên học nhóm hay học riêng?
Thường nên bắt đầu với lớp nhóm nhỏ, vì trẻ cần niềm vui và bạn bè. Học riêng có thể thêm sau.
Học riêng có tiến bộ nhanh hơn không?
Thường nhanh hơn về sửa lỗi cá nhân, nhưng thiếu kinh nghiệm chơi với nhiều người. Kết hợp cả hai thường tốt nhất.
Lớp nhóm bao nhiêu người là vừa?
Nhóm nhỏ, để giáo viên có thời gian với từng người, thường hiệu quả hơn nhóm đông.
Khi nào nên thêm buổi học riêng?
Khi người học chững lại lâu, có mục tiêu thi đấu, hoặc tiến bộ nhanh hơn hẳn cả lớp.
Người lớn nên học nhóm hay riêng?
Tuỳ mục tiêu. Chơi vì sở thích thì lớp nhóm hoặc câu lạc bộ rất hợp. Có mục tiêu cụ thể thì thêm buổi riêng.
