Kết quả ở một giải cờ không chỉ đến từ những gì bạn làm trên bàn cờ vào ngày thi. Phần lớn được quyết định trong những tuần trước đó: bạn luyện gì, chơi với thể thức nào, ngủ ra sao, và tâm lý thế nào khi bước vào phòng thi.
Bài này dành cho người đã từng đi giải và muốn chuẩn bị bài bản hơn. Nếu đây là giải đầu tiên, đọc trước bài lần đầu đi giải để nắm những điều cơ bản về luật tại bàn và việc cần mang theo.
Bốn tuần trước giải
Tuần 4 và tuần 3: củng cố, không học mới
- Chơi ván cùng thể thức với giải. Nếu giải dùng 30 phút mỗi bên, chơi các ván luyện tập với đúng thời gian đó. Cảm giác thời gian là thứ cần luyện.
- Ôn khai cuộc bạn sẽ dùng, không học khai cuộc mới. Chọn sẵn cách đáp với các nước mở đầu phổ biến và ôn lại ý tưởng chính.
- Chiến thuật mỗi ngày: mười lăm tới hai mươi phút, giải chậm và chắc.
- Tàn cuộc cơ bản: ôn chiếu hết bằng Xe, bằng Hậu, thế đối Vua, tàn cuộc Xe cơ bản.
Tuần 2: chơi thật nhiều ván chất lượng
- Chơi ván chậm với người thật nếu có thể — bạn tập, câu lạc bộ. Nếu không, chơi với máy ở mức đủ khó trên bàn cờ của trang.
- Xem lại mọi ván thua và ghi lại lỗi lặp lại.
- Luyện ghi biên bản nếu giải yêu cầu: ghi từng nước trong khi chơi, để việc ghi không làm bạn mất tập trung.
Tuần cuối: giảm tải
- Giảm khối lượng, không tăng. Tuần cuối không phải lúc học thêm. Giữ bài tập chiến thuật ngắn mỗi ngày để giữ nhịp.
- Ngủ đủ và đều giờ. Nếu giải bắt đầu buổi sáng, tập dậy đúng giờ đó từ vài ngày trước.
- Chơi vài ván nhẹ nhàng để giữ cảm giác, tránh những ván căng thẳng làm mất tự tin.
Ngày cuối trước giải
- Đọc lại điều lệ giải: thời gian mỗi ván, số ván, giờ bắt đầu, quy định về điện thoại, cách tính khi bằng điểm. Có điều chưa rõ thì hỏi ban tổ chức trước.
- Chuẩn bị đồ mang theo từ tối hôm trước: giấy tờ đăng ký, bút, nước, đồ ăn nhẹ, áo khoác mỏng.
- Không học khai cuộc mới. Kiến thức vội vàng đêm trước dễ gây rối hơn là giúp.
- Làm điều thư giãn: đi bộ, xem phim nhẹ, đi ngủ sớm.
Trong những ngày thi
Giữa các ván
Giải cờ thường có nhiều ván, có khi hai ba ván mỗi ngày. Giữ sức là kỹ năng quan trọng không kém chơi cờ.
- Nghỉ thật sự giữa các ván. Đi lại, ra ngoài hít thở, ăn nhẹ. Đừng ngồi phân tích dồn dập ván vừa xong.
- Ăn uống đều. Đồ ăn nhẹ, không quá ngọt, uống đủ nước. Đói và khát làm giảm tập trung rõ rệt ở cuối ván.
- Nếu có thời gian chuẩn bị cho ván sau, chỉ ôn nhẹ khai cuộc có thể gặp. Không tính toán nặng giữa các ván.
Sau một ván thua
- Cho phép mình buồn một chút, rồi dừng lại. Ván đó đã xong.
- Đừng xem lại chi tiết ngay khi còn ván tiếp theo trong ngày. Ghi một dòng về lỗi chính, rồi để việc phân tích sau giải.
- Tập trung vào ván tiếp theo như thể đó là ván đầu tiên. Thể thức hệ Thuỵ Sĩ ghép bạn với người cùng điểm, nên sau một ván thua bạn thường gặp đối thủ vừa sức hơn. Xem thể thức hệ Thuỵ Sĩ.
Sau một ván thắng
- Giữ bình tĩnh. Hưng phấn quá mức cũng làm mất tập trung ở ván sau như thất vọng.
- Nghỉ ngơi như bình thường. Không thay đổi thói quen chỉ vì vừa thắng.
Chuẩn bị tâm lý
Kỹ thuật chỉ là một nửa. Nửa còn lại là tâm lý, và nó cũng luyện được:
- Đặt mục tiêu về quá trình, không về kết quả: "Mỗi ván, mình kiểm tra đe doạ trước mọi nước" thay vì "Mình phải được năm điểm". Mục tiêu quá trình nằm trong tầm kiểm soát của bạn.
- Chuẩn bị một thói quen trước ván: vài phút ngồi yên, hít thở chậm, nhắc lại một điều cần nhớ. Thói quen giúp đầu óc chuyển sang chế độ thi đấu.
- Tập chơi khi đang bị dẫn trước: trong các ván luyện, thỉnh thoảng bắt đầu từ thế cờ hơi kém và tập giữ bình tĩnh.
- Chấp nhận trước rằng sẽ có ván thua. Ở hầu hết các giải, ngay cả người vô địch cũng thua hoặc hoà vài ván. Biết điều này giúp một ván thua không làm hỏng cả giải.
Những điều không nên thay đổi ngay trước giải
- Không đổi khai cuộc chính. Thế cờ lạ trong ván quan trọng là rủi ro lớn.
- Không thay đổi giờ ngủ đột ngột.
- Không thử chế độ ăn mới vào ngày thi.
- Không tăng khối lượng luyện tập trong tuần cuối.
Với phụ huynh có con đi giải
- Giúp con chuẩn bị đồ dùng và giờ giấc, không phải khai cuộc.
- Đừng đặt mục tiêu thành tích. Mục tiêu tốt cho trẻ: chơi đủ các ván, giữ bình tĩnh, bắt tay đối thủ, ghi biên bản đầy đủ.
- Giữa các ván, cho con nghỉ, không hỏi dồn "sao con thua". Xem thêm động viên con.
Sau giải
Vài ngày sau khi giải kết thúc:
- Xem lại tất cả các ván, đặc biệt là ván thua.
- Ghi lại ba điều: điều làm tốt, điều cần sửa, và một mục tiêu luyện tập cho giai đoạn tới.
- Nghỉ ngơi một chút trước khi bắt đầu chu kỳ luyện tập mới.
Câu hỏi thường gặp
Nên chuẩn bị trước giải bao lâu?
Khoảng ba bốn tuần là đủ cho một kế hoạch có cấu trúc. Nhưng nền tảng thật sự đến từ việc luyện đều cả năm.
Có nên học khai cuộc mới trước giải không?
Không nên trong vài tuần cuối. Hãy dùng khai cuộc bạn đã quen và ôn lại ý tưởng của nó.
Nên chơi bao nhiêu ván luyện tập trước giải?
Chất lượng quan trọng hơn số lượng. Vài ván chậm mỗi tuần, cùng thể thức với giải, có xem lại, là hợp lý.
Làm sao giữ bình tĩnh khi thua liên tiếp ở giải?
Tập trung vào từng ván, không nghĩ tới bảng xếp hạng. Nghỉ ngơi thật sự giữa các ván và nhớ rằng hệ ghép cặp sẽ đưa bạn tới đối thủ vừa sức hơn.
Trẻ có cần chuẩn bị khác người lớn không?
Trẻ cần nhiều nghỉ ngơi hơn, ít áp lực hơn, và cần người lớn lo phần hậu cần. Mục tiêu cho trẻ nên là trải nghiệm tốt, không phải thứ hạng.
