"Elo bao nhiêu thì được gọi là giỏi?" là câu hỏi mà gần như ai chơi cờ cũng từng hỏi. Câu trả lời thật là: tuỳ bạn so với ai, và ở hệ thống nào. Một con số Elo không có ý nghĩa tuyệt đối; nó chỉ cho biết bạn đứng ở đâu so với những người chơi khác trong cùng một hệ thống.
Bài này giúp bạn đọc con số cho đúng, hiểu vì sao điểm online và điểm FIDE khác nhau, biết các mốc danh hiệu chính thức, và đặt mục tiêu hợp lý. Để hiểu Elo được tính thế nào, đọc trước hệ số Elo là gì.
Elo là thứ hạng tương đối
Elo không đo "trình độ tuyệt đối" như cân nặng hay chiều cao. Nó đo kết quả của bạn so với những người bạn đã gặp. Vì vậy:
- Cùng một người, điểm ở hai hệ thống khác nhau có thể chênh nhau nhiều.
- Điểm chỉ có ý nghĩa khi so với người khác trong cùng hệ thống, cùng thể thức.
- Hai người chênh nhau khoảng 200 điểm, người cao hơn thường thắng phần lớn số ván giữa họ.
Vì sao điểm online và FIDE khác nhau
- Mỗi trang online có hệ thống riêng, với điểm khởi đầu và cách tính riêng. Điểm trên trang này không đổi trực tiếp sang trang khác.
- Người chơi online và người chơi giải FIDE là hai nhóm khác nhau. Nhóm người chơi giải thường là người luyện tập nghiêm túc.
- Thể thức khác nhau: điểm cờ chớp, cờ nhanh, cờ tiêu chuẩn đều tính riêng.
Vì vậy, đừng ngạc nhiên nếu điểm online của bạn cao hơn hoặc thấp hơn nhiều so với điểm FIDE khi bạn bắt đầu đi giải. Chi tiết trong bài Elo FIDE và online.
Các mốc danh hiệu FIDE
Danh hiệu chính thức của FIDE gắn với những mốc điểm (và với danh hiệu cao, còn cần đạt các chuẩn trong giải đấu):
| Danh hiệu | Mốc điểm tham khảo |
|---|---|
| Ứng viên Kiện tướng (CM) | Khoảng 2200 |
| Kiện tướng FIDE (FM) | Khoảng 2300 |
| Kiện tướng Quốc tế (IM) | Khoảng 2400, kèm chuẩn |
| Đại kiện tướng (GM) | Khoảng 2500, kèm chuẩn |
Đây là những mốc rất cao, chỉ một phần nhỏ người chơi cờ đạt được. Xem chi tiết trong danh hiệu cờ vua.
Vậy mốc nào có ý nghĩa với người chơi phong trào?
Thay vì hỏi "bao nhiêu là giỏi", hãy hỏi những câu hữu ích hơn:
1. So với chính mình
Mốc có ý nghĩa nhất là điểm của bạn so với ba tháng, sáu tháng trước. Nếu điểm đang tăng đều, bạn đang tiến bộ, bất kể con số tuyệt đối là bao nhiêu.
2. So với môi trường của mình
Trong câu lạc bộ hay nhóm bạn, bạn đang ở đâu? Thắng được người trước đây từng thắng mình là một dấu hiệu tiến bộ rõ ràng.
3. So với mục tiêu cụ thể
- Chơi được ván trọn vẹn, ít mất quân vô lý.
- Tham gia một giải phong trào và hoàn thành tất cả các ván.
- Có điểm FIDE lần đầu. Xem lấy Elo FIDE.
- Đạt một mức điểm online mà bạn đặt ra.
Đọc điểm online cho đúng
- Nhìn xu hướng theo tháng, không theo ngày. Điểm dao động lên xuống vài chục là bình thường.
- Ưu tiên điểm ở thể thức chậm nếu muốn đo tiến bộ thật. Điểm cờ chớp dao động nhiều hơn.
- Đừng so điểm giữa các trang khác nhau.
- Điểm tạm thời ở những ván đầu có thể thay đổi rất nhanh; đợi vài chục ván mới ổn định.
Với trẻ em
Với trẻ em, hãy thận trọng khi nói về điểm số:
- Không dùng điểm để so sánh con với bạn khác.
- Không đặt mục tiêu điểm cho trẻ nhỏ.
- Khen sự tiến bộ và nỗ lực, không khen con số.
Điểm số là công cụ cho người lớn theo dõi, không phải thước đo giá trị của trẻ. Xem áp lực thành tích.
Những hiểu lầm hay gặp
"Điểm thấp là chơi dở." Điểm thấp có thể do mới bắt đầu, ít chơi, hoặc chơi ở hệ thống có mặt bằng cao.
"Điểm online cao thì chắc chắn đi giải cũng cao." Không chắc. Hai hệ thống khác nhau.
"Phải đạt mốc X mới đáng đi giải." Giải phong trào chào đón mọi trình độ.
"Điểm giảm là mình đang kém đi." Điểm dao động là bình thường. Nhìn xu hướng dài hạn.
Đặt mục tiêu điểm hợp lý
- Mục tiêu nhỏ, theo quý: tăng một mức vừa phải trong ba tháng thay vì mục tiêu lớn trong một năm.
- Gắn mục tiêu điểm với việc luyện tập: "Mỗi ngày mười lăm phút chiến thuật" dễ kiểm soát hơn "tăng 200 điểm".
- Chấp nhận giai đoạn chững lại: hầu hết người chơi đều có những giai đoạn điểm không tăng. Xem từ 1000 lên 1500.
Điểm FIDE thấp nhất và người mới đi giải
Người mới đi giải thường lo rằng điểm FIDE đầu tiên của mình sẽ "thấp". Điều đó bình thường. FIDE đặt một mức sàn cho điểm xếp hạng, và mức này có thể thay đổi theo thời gian khi FIDE điều chỉnh hệ thống. Điều quan trọng là bạn đã có điểm để theo dõi tiến bộ của mình qua từng giải.
Nhìn con số một cách bình thản
Con số Elo chỉ là một công cụ đo. Nó hữu ích để theo dõi tiến bộ, để ban tổ chức ghép cặp công bằng, nhưng không nói lên giá trị của bạn như một người chơi cờ. Nhiều người chơi lâu năm với mức điểm khiêm tốn vẫn rất yêu cờ và chơi đều đặn cả đời.
Câu hỏi thường gặp
Elo bao nhiêu là giỏi?
Không có con số tuyệt đối. Điểm chỉ có ý nghĩa khi so trong cùng hệ thống và cùng thể thức. Mốc có ý nghĩa nhất là tiến bộ so với chính mình.
Vì sao điểm online khác điểm FIDE?
Vì mỗi hệ thống có cách tính và nhóm người chơi riêng. Không thể đổi trực tiếp từ hệ thống này sang hệ thống kia.
Mốc điểm của các danh hiệu là bao nhiêu?
Tham khảo: khoảng 2200 cho CM, 2300 cho FM, 2400 cho IM và 2500 cho GM, với IM và GM cần thêm chuẩn thi đấu.
Có nên đặt mục tiêu điểm cho trẻ?
Không nên với trẻ nhỏ. Hãy khen tiến bộ và nỗ lực thay vì con số.
Điểm online dao động nhiều có sao không?
Không. Hãy nhìn xu hướng theo tháng thay vì từng ngày. Các bài khác về Elo có trong mục Elo và xếp hạng.
