"Con không muốn học cờ nữa." Câu nói này làm nhiều phụ huynh bối rối. Con đã học được một thời gian, bố mẹ đã đầu tư thời gian và công sức, và có thể con đang tiến bộ tốt. Bây giờ nên ép con tiếp tục, hay tôn trọng mong muốn của con?
Không có câu trả lời chung cho mọi gia đình. Nhưng có một cách tiếp cận giúp bố mẹ ra quyết định sáng suốt, không vội vàng, và không làm tổn thương con. Bài này đi qua từng bước.
Bước 1: Đừng phản ứng ngay
Khi con nói muốn bỏ, phản ứng đầu tiên của nhiều bố mẹ là "Không được, con phải học tiếp" hoặc ngược lại "Ừ, thôi nghỉ". Cả hai đều quá vội. Hãy nói:
"Bố mẹ hiểu rồi. Mình nói chuyện kỹ hơn về chuyện này nhé."
Câu này cho con biết mong muốn của con được lắng nghe, và cho bố mẹ thời gian tìm hiểu.
Bước 2: Phân biệt nản nhất thời và mất hứng thật sự
Dấu hiệu nản nhất thời
- Con muốn bỏ ngay sau một ván thua, một giải không như ý, hoặc một buổi học khó.
- Con vẫn nhắc tới cờ, vẫn tự chơi ở nhà lúc vui vẻ.
- Con muốn bỏ vì một lý do cụ thể có thể giải quyết: bạn trêu, bài khó, lịch học mệt.
Dấu hiệu mất hứng thật sự
- Con không muốn bỏ vì một sự kiện cụ thể, mà vì "không thích nữa" — kéo dài nhiều tuần.
- Con không còn tự chơi cờ, không nhắc tới cờ.
- Con có một sở thích mới mà con thật sự đam mê.
- Việc đi học cờ gây căng thẳng rõ rệt: khóc, kêu đau bụng trước giờ học.
Nản nhất thời rất phổ biến và thường qua đi khi nguyên nhân được giải quyết. Bài trẻ học cờ bị nản phân tích các nguyên nhân hay gặp.
Bước 3: Cuộc trò chuyện với con
Chọn lúc thoải mái, không vội, và hỏi mở:
- "Điều gì làm con không muốn học cờ nữa?"
- "Lúc nào học cờ con thấy vui nhất? Lúc nào con thấy khó chịu nhất?"
- "Nếu có thể thay đổi một điều ở lớp cờ, con muốn thay đổi gì?"
- "Con có muốn làm điều gì khác thay cho thời gian học cờ không?"
Lắng nghe mà không phán xét. Tránh những câu như "Bố mẹ đã tốn bao nhiêu tiền cho con" — câu này làm con cảm thấy tội lỗi mà không giúp giải quyết vấn đề.
Bước 4: Thử các phương án ở giữa
Giữa "học tiếp như cũ" và "bỏ hẳn" có nhiều lựa chọn:
- Giảm tần suất: từ ba buổi xuống một buổi mỗi tuần.
- Đổi lớp hoặc giáo viên: nếu vấn đề là không khí lớp hoặc cách dạy.
- Đổi hình thức: từ học trực tiếp sang online, hoặc ngược lại. Xem học online hay offline.
- Nghỉ tạm thời: nghỉ một tháng, rồi hỏi lại con. Nhiều trẻ nhớ cờ sau một thời gian xa.
- Chuyển sang chơi cho vui: không học lớp, chỉ chơi với bố mẹ, bạn bè, hoặc với máy ở mức vừa sức trên bàn cờ của trang.
- Bỏ thi đấu, giữ học: nếu áp lực đến từ giải đấu.
Thống nhất với con một khoảng thời gian thử (ví dụ một tháng), rồi cùng đánh giá lại.
Bước 5: Khi quyết định dừng
Nếu sau khi tìm hiểu và thử các phương án, con vẫn thật sự không muốn, dừng lại có thể là quyết định đúng. Vài điều giúp việc dừng nhẹ nhàng:
- Kết thúc có ý nghĩa: để con học hết khoá hoặc tháng hiện tại, chào thầy cô và các bạn.
- Ghi nhận những gì con đã học: "Con đã biết chơi cờ, biết tính trước, biết bình tĩnh khi thua. Những điều đó theo con mãi."
- Để cửa mở: "Khi nào con muốn chơi cờ lại, bố mẹ luôn sẵn sàng."
- Không nhắc lại với giọng tiếc nuối. Con cần cảm thấy quyết định của mình được tôn trọng.
Nhiều trẻ quay lại với cờ sau vài năm, khi lớn hơn, và lúc đó chính các em chủ động tìm đến. Những kỹ năng đã học — tập trung, suy nghĩ trước khi hành động, chấp nhận thua — không mất đi.
Một ví dụ
Một bé mười tuổi học cờ được một năm, bỗng nói muốn bỏ sau một giải không đạt kết quả như mong đợi. Bố mẹ không phản ứng ngay, chờ vài ngày rồi hỏi chuyện. Hoá ra bé không ghét cờ, mà sợ lần sau đi giải lại thua trước mặt các bạn. Gia đình thống nhất: con tiếp tục học ở lớp, nhưng tạm không đi giải trong học kỳ này. Vài tháng sau, chính bé hỏi khi nào có giải tiếp.
Nếu bố mẹ phản ứng ngay bằng "thôi nghỉ" hoặc "phải học tiếp", câu chuyện có thể đã khác.
Những điều bố mẹ nên tự hỏi
Trước khi quyết định, bố mẹ cũng nên tự hỏi:
- Con học cờ vì con thích hay vì bố mẹ muốn?
- Mình có đang kỳ vọng thành tích quá mức không?
- Lịch sinh hoạt của con có quá tải không?
Đôi khi, câu trả lời thật lòng cho những câu hỏi này thay đổi hoàn toàn cách nhìn vấn đề. Xem thêm các bài trong mục phụ huynh.
Câu hỏi thường gặp
Con muốn bỏ sau một giải thua, có nên cho bỏ?
Không nên quyết định ngay. Đây thường là nản nhất thời. Cho con thời gian bình tĩnh, rồi nói chuyện lại sau vài ngày.
Có nên ép con học tiếp vì đã đầu tư nhiều?
Không nên lấy lý do đầu tư để ép con. Hãy tìm hiểu nguyên nhân và thử các phương án ở giữa trước.
Nghỉ tạm thời có làm con quên hết không?
Không. Kỹ năng cơ bản vẫn còn. Nếu con quay lại, chỉ cần một thời gian ngắn để bắt nhịp.
Làm sao biết con thật sự mất hứng?
Khi con không còn nhắc tới cờ, không tự chơi, và mong muốn bỏ kéo dài nhiều tuần dù nguyên nhân cụ thể đã được giải quyết.
Nếu con muốn chuyển sang môn khác thì sao?
Đó là điều bình thường. Tôn trọng sở thích mới của con và để ngỏ khả năng quay lại với cờ sau này.
Có nên hỏi ý kiến giáo viên trước khi quyết định?
Rất nên. Giáo viên thường thấy những điều bố mẹ không thấy ở lớp, như con có bạn không, con gặp khó ở đâu.
